Od 1 stycznia 2024 roku obowiązuje w Polsce zakaz sprzedaży napojów energetycznych zawierających kofeinę lub taurynę osobom poniżej 18 roku życia. Nowa ustawa precyzyjnie definiuje, że chodzi o napoje sklasyfikowane w Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług jako środki spożywcze, których skład zawiera te substancje w ilościach przekraczających określone limity. Oznacza to, że sprzedaż energetyków nieletnim jest od tej pory niedozwolona.
Celem wprowadzenia tych regulacji jest ochrona zdrowia i dobra młodych konsumentów, którzy często sięgają po te napoje bez świadomości ryzyka związanego z ich nadmiernym spożywaniem. Nowe przepisy mają zapobiegać negatywnym skutkom zdrowotnym, jakie może wywoływać nadmierne oraz przedwczesne spożywanie energetyków przez osoby niepełnoletnie.
Nowe prawo zakazujące sprzedaży energetyków nieletnim
Ustawa z dnia 17 sierpnia 2023 r. o zmianie ustawy o zdrowiu publicznym oraz niektórych innych ustaw, opublikowana 28 sierpnia, wprowadza zakaz sprzedaży napojów z dodatkiem tauryny i kofeiny (czyli energetyków lub napojów energetycznych) osobom poniżej 18. roku życia, a także na terenie szkół i innych placówek oświatowych oraz w automatach. Ustawa określa, co uznaje się za napój z dodatkiem kofeiny lub tauryny.
Zgodnie z nowymi przepisami, sprzedawca może żądać potwierdzenia wieku kupującego w razie wątpliwości co do pełnoletności. Osoba sprzedająca napój energetyczny nieletniemu może zostać ukarana grzywną do 2 tys. zł. Ponadto producenci lub importerzy napojów energetycznych, którzy nie oznaczą ich widoczną, czytelną i trwałą informacją o treści „Napój energetyzujący” lub „Napój energetyczny”, mogą zostać ukarani grzywną do 200 tys. zł.
Nowe prawo ma na celu ochronę zdrowia dzieci i młodzieży. Według raportu Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego, 2,1% dzieci w wieku 3-9 lat w Polsce regularnie pije napoje energetyczne, a w przypadku młodzieży 35,7% chłopców i 27,4% dziewcząt w wieku 10-17 lat spożywa energetyki.
Przepisy zakazujące sprzedaży napojów energetycznych nieletnim mają obowiązywać od początku 2024 roku.
Dlaczego wprowadzono zakaz sprzedaży energetyków nieletnim?
Decyzja o wprowadzeniu zakazu sprzedaży napojów energetycznych dla młodzieży wynika z troski o zdrowie i dobre samopoczucie najmłodszych członków społeczeństwa. Badania naukowe sugerują, że spożycie dużych ilości kofeiny i tauryny może negatywnie wpływać na wpływ na zdrowie rozwój układu nerwowego oraz zdolności poznawcze u młodzież.
Nowe prawo, które wejdzie w życie 1 stycznia 2024 roku, ma na celu ochronę młodzież przed potencjalnie szkodliwymi substancjami znajdującymi się w napojach energetycznych, takimi jak kofeina i taurina. Zgodnie z ustawą, sprzedaż tych produktów będzie zabroniona osobom poniżej 18 roku życia, a także w szkołach i automatach sprzedażowych.
Przepisy te zostały wprowadzone w związku z niepokojącymi skutki zdrowotne związanymi ze spożywaniem energetyków przez młodzież. Badania wykazały, że nawet jedna puszka napoju energetycznego wypita w ciągu 90 minut może zwiększać ryzyko zawału serca i udaru u dzieci. Ponadto, nadmierne spożycie kofeiny i cukru może prowadzić do problemów ze snem, nerwowości, podwyższonego ciśnienia krwi oraz innych negatywnych konsekwencji zdrowotnych.
Wprowadzenie zakazu sprzedaży energetyków nieletnim to ważny krok w kierunku wspierania zdrowego rozwoju młodego pokolenia. Poprzez ochronę młodzież przed dostępem do tych potencjalnie szkodliwych produktów, ustawodawcy dążą do zapobiegania wpływ na zdrowie i skutki zdrowotne, które mogą się pojawić w wyniku nadmiernego spożywania napojów energetycznych.
Sprzedaż energetyków nieletnim
Od 1 stycznia 2024 roku w Polsce wprowadzono zakaz sprzedaży napojów energetycznych osobom poniżej 18. roku życia. Przepisy te obejmują zarówno sprzedaż w stacjonarnych sklepach, jak i w internecie. Nadzór nad przestrzeganiem tych nowych regulacji będzie sprawowany przez odpowiednie organy kontrolne, a za ich naruszenie przewidziane są kary finansowe dla sprzedawców nieprzestrzegających zakazu.
Zgodnie z ustawą, produkty sprzedawane przez sieć sklepów Żabka, które zawierają mniej niż 150 mg/l kofeiny, nie są uznawane za napoje energetyczne i mogą być legalnie sprzedawane nieletnim. Natomiast puszka napoju Level Up Easy Booster, która zawiera 14 mg kofeiny na 100 ml, spełnia kryteria umożliwiające jej sprzedaż osobom poniżej 18 lat.
Wprowadzenie zakazu sprzedaży napojów energetycznych nieletnim jest oceniane jako dobre rozwiązanie, ponieważ nadmierne spożycie kofeiny przez dzieci i młodzież może nieść ze sobą negatywne skutki zdrowotne. Kary za nieprzestrzeganie tych przepisów sięgają 2000 złotych dla sprzedawców oraz do 200 000 złotych dla producentów i importerów napojów energetycznych.
Skutki zdrowotne spożywania energetyków przez nieletnich
Badania przeprowadzone w Europie wskazują, że spożywanie napojów energetycznych przez dzieci i młodzież może prowadzić do niepokojących skutków zdrowotnych. Około 18% dzieci w wieku 3-10 lat konsumuje tego typu napoje co najmniej raz w roku, przy czym chłopcy sięgają po nie częściej niż dziewczęta (22% vs 14%).
Nadmierne spożycie energetyków wśród nieletnich może skutkować zmianami nastroju, drażliwością oraz lękiem. Wysokie stężenie kofeiny w tych napojach może również powodować wzrost ciśnienia krwi, a także negatywnie wpływać na rozwój układu nerwowego oraz zaburzać gospodarkę wapniową, co może prowadzić do problemów z kośćmi.
Zgodnie z rekomendacjami ekspertów, dzieci i młodzież powinny unikać spożywania napojów energetycznych, ponieważ nawet jedna porcja może stanowić zagrożenie dla ich zdrowia, w tym zwiększać ryzyko zawału serca. Zaleca się, by po tego typu napoje sięgały jedynie osoby w dobrej kondycji fizycznej, w wyjątkowych sytuacjach, takich jak przed egzaminami lub długimi podróżami.
Należy podkreślić, że negatywne skutki spożycia energetyków przez dzieci i młodzież dotykają nie tylko jednostki, ale mogą mieć również szerszy wpływ na społeczeństwo. Dlatego tak ważne jest wprowadzenie skutecznych regulacji prawnych oraz prowadzenie kampanii edukacyjnych, które pomogą ograniczyć ten problem i chronić zdrowie młodych ludzi.
Składniki napojów energetycznych
Napoje energetyczne to gazowane napoje bezalkoholowe, których celem jest pobudzenie i zwiększenie wydolności organizmu. Zgodnie z nową ustawą, za taki produkt uznaje się napój zawierający dodatek kofeiny lub tauryny.
Kofeina to związek chemiczny, który działa stymulująco na ośrodkowy układ nerwowy. Blokuje ona działanie neuroprzekaźnika – adenozyny, odpowiedzialnego za zmęczenie i ospałość. Natomiast tauryna potęguje oddziaływanie kofeiny na organizm. Zgodnie z zaleceniami, dzienna dawka kofeiny dla dzieci nie powinna przekraczać 2,5 mg na kilogram masy ciała, a tauryny – 100-200 mg.
Wysoka zawartość składników, takich jak kofeina i tauryna, czyni te napoje produktami o wysokiej zawartości substancji czynnych, przekraczającą 150 mg/l dla kofeiny. Z tego powodu sprzedaż energetyków nieletnim została zakazana.
Kary za nieprzestrzeganie zakazu
Od 1 stycznia 2024 roku, sprzedaż napojów energetycznych z dodatkiem kofeiny lub tauryny osobom poniżej 18. roku życia będzie zabroniona. Przepisy zrównujące pod względem sprzedaży energetyki z alkoholem i papierosami zostały ustanowione w sierpniu 2023 r., a zaczęły obowiązywać od nowego roku.
Podmioty sprzedające te produkty nieletnim, na terenie szkół, jednostek systemu oświaty oraz w automatach, będą podlegać karze grzywny do 2000 zł. Tej samej karze będzie podlegał kierownik zakładu handlowego lub gastronomicznego, który nie dopełnia obowiązku nadzoru.
Producenci i importerzy napojów z dodatkiem kofeiny lub tauryny, w opakowaniach niespełniających nowych wymogów, mogą otrzymać karę grzywny do 200 000 zł albo karę ograniczenia wolności. Wprowadzenie podatku cukrowego od stycznia 2021 r. jest kolejnym narzędziem, które ma na celu wspieranie prozdrowotnych wyborów konsumentów oraz ograniczenie spożycia niezdrowych produktów przez sklepy i konsumentów.
Mimo dodatkowego opodatkowania, konsumenci nadal nabywają produkty, ale po wyższych cenach. Wiele innych napojów zawiera podobne lub wyższe proporcje kofeiny niż energetyki, co sugeruje potencjalne niekonsekwencje w regulacjach.
Edukacja i promocja zdrowego stylu życia
Wprowadzenie zakazu sprzedaży energetyków nieletnim to ważny krok w kierunku promowania zdrowego stylu życia i edukacji na temat właściwych nawyków żywieniowych już od najmłodszych lat. Nowe przepisy nie tylko chronią młodzież przed potencjalnie szkodliwymi skutkami spożywania wysokoenergetycznych napojów, ale także umożliwiają gromadzenie danych o „sportowych talentach” uczniów, które mogą zostać wykorzystane przez kluby i związki sportowe.
Badania pokazują, że ponad połowa kobiet poniżej trzydziestego roku życia w Polsce wykazuje „potencjalne objawy zaburzeń odżywiania”. Wynika to między innymi z niewłaściwych nawyków żywieniowych, w tym częstego sięgania po wysoko przetworzone produkty bogate w cukry, tłuszcze i substancje konserwujące. Aby przeciwdziałać tym niepokojącym trendom, ważne jest, aby edukacja i promocja zdrowego stylu życia stały się priorytetami zarówno dla rządu, jak i społeczeństwa.
Wprowadzenie zakazu sprzedaży energetyków nieletnim jest również krokiem w stronę promocji zdrowego stylu życia. Wiele osób, zwłaszcza młodych dorosłych, jest niezorientowanych w długoterminowych skutkach zdrowotnych związanych z nadmiernym spożywaniem tych napojów. Dlatego istotne jest, aby prowadzić intensywne kampanie informacyjne i edukacyjne, które pomogą kształtować właściwe nawyki żywieniowe od najmłodszych lat.
Ponad połowa dorosłych Polaków popiera zakaz sprzedaży energetyków nieletnim, co wskazuje na silne poparcie społeczne dla tego rodzaju regulacji. Jednak wciąż pozostaje grupa, która jest temu przeciwna, argumentując, że edukacja w zakresie zdrowego odżywiania powinna być przede wszystkim zadaniem rodziców. To pokazuje potrzebę skoordynowanych działań, które łączą wysiłki rządu, szkół i rodzin w celu promowania zdrowych nawyków wśród młodego pokolenia.
Wniosek
Wprowadzenie zakazu sprzedaży napojów energetycznych osobom poniżej 18 roku życia jest kluczowym krokiem w ochronie zdrowia i dobrostanu młodych Polaków. Badania naukowe jednoznacznie wskazują na negatywny wpływ wysokich dawek kofeiny i tauryny na rozwój układu nerwowego oraz funkcje poznawcze dzieci i młodzieży. Nowa ustawa, która wejdzie w życie 1 stycznia 2024 roku, wprowadza również surowe kary finansowe dla przedsiębiorców naruszających te przepisy, co powinno skutecznie zapobiegać sprzedaży energetyków nieletnim.
Podsumowując, zakaz sprzedaży napojów energetycznych osobom poniżej 18 lat to kompleksowe rozwiązanie mające na celu ochronę zdrowia i prawidłowy rozwój młodych Polaków. Wprowadzenie konsekwencji finansowych dla nieprzestrzegania tych przepisów stanowi dodatkowy bodziec dla przedsiębiorców, by w pełni respektować nowe regulacje.
Ustawa ta cieszy się szerokim poparciem politycznym w Polsce, a jej wejście w życie w 2024 roku jest postrzegane jako ważne osiągnięcie na rzecz zdrowia publicznego i bezpieczeństwa młodych ludzi.
